ภาพ/เรื่อง: ส. พรายน้อย เมืองไทยเป็นเมืองพระพุทธศาสนา เทศกาลงานบุญอะไรต่างๆ จึงเกี่ยวเนื่องกับพระเป็นส่วนมาก และเหตุที่คนไทยสมัยโบราณมีอาชีพทำนา งานบุญต่างๆ จึงกำหนดไว้ชัดเจนว่า จะต้องเป็นระยะเวลาที่ชาวนาว่างจากการทำนา […]

ผมนุ่งผ้าอาบน้ํามาตั้งแต่ จําความได้ ก็เห็นจะในราว ๖-๗ ขวบ เพราะว่ายน้ําดําน้ํา ได้ ก่อนนั้นขึ้นไปยังว่ายน้ํา ไม่เป็น ต้องอาบน้ําพร้อมผู้ใหญ่ […]

ผู้เขียนร่อนเร่พเนจรเข้ามาอยู่กรุงเทพฯ เมื่อปลายปี พ.ศ. ๒๔๙๖ อาศัยร่มไม้ชายคาบ้านเพื่อนอยู่ ๒-๓ เดือน มีคนหาบ้านเช่าให้อยู่ข้างวัดนรนาถสุนทริการาม เทเวศร์ วัดนี้อยู่ใกล้คลองผดุงกรุงเกษมมีถนนเลียบคลองคั่นกลาง […]

ที่เมืองพาราณสี ประเทศอินเดีย มีวัดสำคัญอยู่วัดหนึ่ง ชื่อวัดสังกัต โมจัน หนุมาน (Sankat Mochan Hanuman Temple) […]

หลายปีมาแล้วคนกลัวนางสงกรานต์กันมาก จะเป็นเพราะการทำนายทายทักหรืออย่างไรไม่ทราบ เมื่อครั้งผู้เขียนเป็นเด็ก คือประมาณ พ.ศ. ๒๔๘๐ จำความได้แล้ว เมื่อถึงเทศกาลสงกรานต์เคยได้ฟังผู้ใหญ่พูดคุยกันถึงเรื่องนางสงกรานต์ว่าชื่ออะไร กินอะไร ถืออะไร […]

ชาวบ้านชาวนาแม้จะยากจนก็เป็นสุขตามอัตภาพ มีชีวิตอยู่อย่างพอเพียงพอเลี้ยงตัวได้ ธรรมชาติก็เป็นไปตามธรรมชาติ จะคลาดเคลื่อนไปบ้างก็นานๆ ครั้งจิตใจผู้คนยังมีความเอื้ออาทรต่อกัน ชาวนาเกี่ยวข้าว นวดข้าว เอาข้าวขึ้นยุ้งเสร็จตั้งแต่เดือนยี่ เดือนสามได้พักเหนื่อยออกไปแสวงบุญไหว้พระบาท เดือนสี่สิ้นปีได้ทำบุญตรุษ […]

เมื่อปลายเดือนกุมภาพันธ์ ๒๕๖๐ มีคนมาเล่าให้ฟังว่า เขาได้ยินเสียงระฆัง วัดพระแก้ว ผมก็ร้อง “สาธุ” บอกเขาว่าคุณโชคดีจริงๆ เพราะผมอยากได้ยินเสียงมาหลายสิบปีแล้วก็ไม่มีโอกาส           เขาถามผมว่า […]

ตามคติความเชื่อของคนโบราณนับถือว่าดอกบัวเป็นดอกไม้สำคัญ อย่างชาวอัสสัมซึ่งเป็นไทยสาขาหนึ่งเล่าว่า ก่อนที่จะมีแผ่นดิน โลกเต็มไปด้วยน้ำในครั้งนั้นมีพี่น้องสองคนเป็นใหญ่อยู่บนฟ้า ที่บนฟ้ามีสระบัวสองพี่น้องโยนต้นบัวลงมาในน้ำเบื้องล่างจึงเกิดพืชพันธุ์บัวขึ้นในโลกมนุษย์ ต่อจากนั้นก็บันดาลให้เกิดลมพัดฝุ่นละอองจากทิศานุทิศให้มารวมกันแล้วเกิดเป็นผืนแผ่นดินขึ้น เรื่องนี้เข้าใจว่าเจตนาจะให้เห็นว่าดอกบัวมาจากสวรรค์ ไม่ใช่ดอกไม้ธรรมดาในเมืองมนุษย์ ในคัมภีร์ไตรภูมิกล่าวว่า ดอกบัวเป็นดอกไม้ที่เกิดขึ้นก่อนดอกไม้ใดๆ […]

         คลองในสมัยกรุงธนบุรี นอกจากเป็นคลองคูเมืองแล้วก็เป็นประโยชน์ในการคมนาคม ขนส่งสินค้า และชักน้ำาจากแม่น้ำาเจ้าพระยาเข้าไปให้คนที่อยู่ห่างแม่น้ำาได้ใช้ด้วยเพราะทางฝั่งตะวันออกนอกกำาแพงกรุงธนบุรีออกไป มีชุมชนผู้คนอยู่มาก เช่น ชุมชนบ้านหม้อ ออกไปทางพาหุรัด เฉลิมกรุงซึ่งแต่ก่อนครั้งกรุงธนบุรี ก็โปรดให้พวกญวนอพยพหลบภัยตั้งบ้านเรือนอาศัยอยู่ […]

      กระโถนมีความสำคัญอย่างไรหลายท่านคงนึกสงสัย เด็กรุ่นใหม่ดูเหมือนจะไม่มีใครนึกถึงกระโถน เพราะตามบ้านเรือนไม่มีกระโถนใช้ ไม่เหมือนเด็กสมัย 70 ปีมาแล้วที่บางคนมีหน้าที่เทกระโถนกระโถนไม่ใช่สิ่งที่ตำ่ต้อยอะไร เป็นภาชนะใช้สอยที่แสดงถึงความมีวัฒนธรรมอย่างหนึ่งซึ่งจำเป็นต้องมีไว้ประจำบ้านเรือน เกือบจะกล่าวได้ว่าตั้งแต่ครั้งกรุงสุโขทัยลงมาจนถึงกรุงรัตนโกสินทร์ ไม่มีบ้านเรือนไหนที่ไม่มีกระโถน เพียงแต่จะต่างกันเฉพาะรูปร่างและวัสดุที่ขึ้นอยู่กับฐานะความเป็นอยู่ของบ้านเรือน […]

ตอนก่อนเล่าถึงจระเข้มาคาบนายทองอยู่บ้านสนามควายคือบริเวณสะพานมหาดไทยอุทิศปัจจุบันนี้ นึกได้ว่ามีคนเคยถามว่าทำไมเรียกสนามควาย เคยเป็นสนามแข่งควายก่อนหรือ ผู้เขียนก็จนปัญญาตอบไม่ได้ แต่พิจารณาดูแล้วน่าจะเป็นที่ทุ่งหญ้าเลี้ยงควายมาก่อน คือบรรดาพ่อค้าเกวียนทางหัวเมืองตะวันออกจะนำเกวียนมาพักบริเวณนี้ แล้วปล่อยควายให้หากินในบริเวณนี้ และเกวียนก็เอาข้ามคลองลำบาก พวกพ่อค้าแม่ค้าในกรุงก็คงใช้เรือมาตามคลองรอบกรุง มาซื้อและขนถ่ายสินค้ากันที่นี่ […]

   ส่วนคนไทยจะได้มีทาสใช้มาแต่สมัยใดไม่ปรากฏหลักฐานแน่ชัด แม้ในสมัยสุโขทัยจะมีกล่าวถึงการซื้อคน (หลักที่ 2) คือ เมื่อพระศรีสรัทธาราชจุลามณีออกบวช ได้กล่าวไว้ตอนหนึ่งว่า “เทตลาดซื้อสัตรว์ทั้งหลายโปรดอันเป็นต้นว่า คนอีกแพะ และหมู […]

เรื่อง ส.พลายน้อย ภาพ หอสมุดแห่งชาติ เมื่อครั้งเกิดอุทกภัยน้ำท่วมใหญ่ เมื่อ พ.ศ. ๒๕๕๔ เรื่องที่พูดคุย ประจำวันก็คือเรื่อง […]