ถอดรหัสความสำเร็จ “รร.ตชด.บ้านถ้ำหิน” ต้นแบบกองทุนแกร่ง พึ่งพาตนเองสู่อาหารกลางวันยั่งยืน

จากจุดเริ่มต้นเล็กๆ ในห้องเรียนชายขอบ สู่การเป็นโมเดลความสำเร็จระดับประเทศ… โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านถ้ำหิน ตำบลสวนผึ้ง อำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี ได้พิสูจน์ให้เห็นถึงพลังของการบริหารจัดการอย่างมีระบบ จนกลายเป็นสถานศึกษาต้นแบบในด้าน “กองทุนเข้มแข็ง ต่อยอดแหล่งอาหารครบมิติ สร้างวิถีพึ่งพาตนเอง” สร้างสถิติเป็นโรงเรียนที่มีเงินกองทุนสะสมสูงที่สุดในโครงการซีพีเลี้ยงไก่ไข่เพื่ออาหารกลางวันนักเรียน

หัวใจสำคัญที่ขับเคลื่อนให้โครงการฯ นี้เดินหน้ามาไกลกว่า 3 ทศวรรษ คือความร่วมมืออย่างแข็งขันของทุกภาคส่วน

ดาบตำรวจหญิง มาลินณา สังข์แก้ว ครูใหญ่ รร.ตชด.บ้านถ้ำหิน บอกว่า ตลอดกว่า 26 ปีที่โรงเรียนเข้าร่วมโครงการฯ โรงเรือนไก่แห่งนี้ไม่เคยเป็นเพียงแหล่งผลิตไข่สำหรับอาหารกลางวันของเด็กๆทั้งโรงเรียนเท่านั้น แต่เป็นห้องเรียนที่เด็กทุกคนต้องลงมือทำจริง ตั้งแต่การให้อาหาร ดูแลสุขาภิบาล เก็บไข่ ทำบัญชี ไปจนถึงเรียนรู้การบริหารจัดการผลผลิต “เราไม่ได้สอนให้เด็กเลี้ยงไก่เป็นอย่างเดียว แต่สอนให้เขารู้ว่ากว่าจะได้อาหารหนึ่งมื้อ ต้องเกิดจากความรับผิดชอบของหลายคน”

ผู้ที่อยู่เบื้องหลังการดูแลโรงเรือนในทุกๆ วัน อย่าง ดาบตำรวจหญิงนันท์นภัส แววเพ็ชร ครูผู้รับผิดชอบโครงการ ซึ่งคอยถ่ายทอดองค์ความรู้ให้เด็กๆ ทีละขั้นตอน จนวันนี้เด็กหลายคนสามารถดูแลแม่ไก่ได้ด้วยตัวเอง และพร้อมส่งต่อประสบการณ์ให้รุ่นน้อง เป็นการเรียนรู้ที่เกิดขึ้นจากการลงมือปฏิบัติจริง มากกว่าการท่องจำในห้องเรียน

แต่เรื่องราวที่ทำให้ประทับใจที่สุด กลับไม่ได้อยู่ภายในรั้วโรงเรียน เมื่อเดินต่อไปยังบ้านของชาวบ้านในชุมชน จะเห็นเล้าไก่ขนาดเล็กตั้งอยู่ข้างบ้านหลายหลัง

นายพงศกร นิลเพ็ชร ผู้ใหญ่บ้านตำบลสวนผึ้ง เล่าว่า โครงการไม่ได้หยุดอยู่แค่โรงเรียน แต่ได้ขยายผลไปถึงครัวเรือนของชุมชน เพราะหลังจากโรงเรียนปลดแม่ไก่ไข่ที่ยังให้ผลผลิตดี ชาวบ้านสามารถนำไปเลี้ยงต่อได้

“จากที่เคยมีอาหารอยู่ในโรงเรียน วันนี้แทบทุกบ้านมีอาหารอยู่ในบ้านของตัวเอง” ประโยคสั้นๆ แต่สะท้อนความหมายของคำว่า “ความยั่งยืน” ได้อย่างชัดเจน

หนึ่งในคนที่ได้รับโอกาสนั้นคือ นางสาวลูกเกด จิน้อย ศิษย์เก่าของโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านถ้ำหิน

วันนี้เธอไม่ได้กลับมาในฐานะนักเรียน แต่ในฐานะแม่ของนักเรียนรุ่นใหม่ ลูกสาวของเธอกำลังเรียนอยู่ที่โรงเรียนแห่งเดิม และเป็นหนึ่งในเด็กที่ช่วยดูแลโครงการเลี้ยงไก่ไข่เช่นเดียวกับที่แม่เคยทำ

“แม่ไก่ไข่ปลดระวางจากโรงเรียน ก็ถูกนำมาเลี้ยงต่อที่บ้าน ไข่ที่เคยเป็นอาหารกลางวันของเด็ก ๆ วันนี้กลายเป็นอาหารของครอบครัว ช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายในครัวเรือนเป็นอย่างดี” นี่คือการที่โครงการได้ส่งต่อคุณค่าจากรุ่นหนึ่ง…ไปสู่อีกรุ่นหนึ่งอย่างต่อเนื่อง

ท่ามกลางแปลงเกษตร โรงเรือนเลี้ยงหมู บ่อปลา โรงผลิตปุ๋ยหมัก ที่เด็กๆกำลังกุลีกุจอช่วยกันทำหน้าที่ของตัวเองที่ได้รับมอบหมาย เด็กหญิงฟ้าลัดดา ทองอยู่ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 และเพื่อนๆอีกหลายคนกำลังยกถาดไข่ไก่ที่เพิ่งเก็บได้จากโรงเรือน เพื่อไปส่งเข้าโครงการอาหารกลางวันนักเรียน พร้อมกับบอกว่า “หนูดีใจที่ได้ช่วยเลี้ยงไก่ เพราะไข่ที่เก็บได้ เพื่อนๆ ทุกคนก็ได้กิน พวกเราภูมิใจมากที่ได้มีส่วนดูแลแม่ไก่ ให้ได้ไข่สด สะอาด ให้ทั้งน้องๆเพื่อนๆ ที่เหลือก็ขายให้คนในชุมชน กลายเป็นกองทุนหมุนเวียนเลี้ยงไก่รุ่นต่อไป”

สิ่งที่เด็กๆ กำลังเรียนรู้ ไม่ใช่แค่การเลี้ยงไก่ แต่คือการรู้คุณค่าของอาหาร รู้จักแบ่งปัน และเข้าใจว่าความมั่นคงทางอาหาร เริ่มต้นได้จากสองมือของตัวเอง

ตลอด 37 ปี ของ “โครงการซีพีเลี้ยงไก่ไข่เพื่ออาหารกลางวันนักเรียน” โรงเรียนกว่า 1,018 แห่ง ใน 74 จังหวัด ได้ร่วมสร้างโอกาสให้นักเรียนกว่า 229,000 คน เข้าถึงโปรตีนคุณภาพ พร้อมเรียนรู้ทักษะอาชีพที่สามารถต่อยอดสู่อาชีพของตนเองในอนาคตได้

และที่โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านถ้ำหิน แม่ไก่เพียง 200 ตัว ไม่ได้สร้างเพียงไข่ไก่สำหรับอาหารกลางวัน หากยังสร้างกองทุนหมุนเวียน สร้างแหล่งอาหารของชุมชน และสร้างคนรุ่นใหม่ที่เติบโตพร้อมความรับผิดชอบ

เมื่อเดินออกจากโรงเรียน ภาพที่ยังติดอยู่ในใจ ไม่ใช่เพียงรอยยิ้มของเด็กๆ แต่คือภาพของแม่คนหนึ่งที่เคยเป็นศิษย์เก่า กำลังส่งลูกสาวเดินตามเส้นทางเดียวกัน พร้อมเลี้ยงแม่ไก่จากโรงเรียนต่อที่บ้าน

เรื่องราวเล็ก ๆ ที่ทำให้เห็นว่า…“ความยั่งยืนที่แท้จริง ไม่ใช่การให้ครั้งเดียว แต่คือการสร้างให้คนสามารถดูแลชีวิตของตัวเอง และส่งต่อโอกาสนั้นไปยังคนรุ่นถัดไปได้”