เลิกทาส (ส.พลายน้อย)

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว พระปิยะมหาราชทรงใช้เวลาเกือบตลอดรัชกาลเพื่อปลดเปลื้องระบบทาสให้หมดไปจากแผ่นดินไทย เป็นพระมหากรุณาธิคุณอันยิ่งใหญ่ที่คนไทยทุกหมู่เหล่าขอน้อมเกล้าถวายสดุดีมิรู้วันลืมตลอดกาล

   ครั้นถึง พ.ศ. 2420 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 5 มีพระชันษาครบ 24 ปี คิดเป็นวันได้ 8,767 วัน ได้ทรงบริจาคเงินวันละ 1 บาท เป็นเงิน 8,767 บาท ซื้อทาสที่ขายตัวกับนายเงินมาครบ 25 ปี รวมทั้งลูกหลานได้ทั้งหมด 50 คน นอกจากนั้นยังพระราชทานไร่นา สิ่งของเครื่องใช้ในการประกอบอาชีพให้ไปทำมาหากินเลี้ยงครอบครัวอีกด้วย

   การบำเพ็ญพระราชกุศลครั้งนี้นับเป็นแบบอย่างที่สำคัญ ทำให้บรรดาเจ้านายและขุนนางตลอดจนเศรษฐีมีเงินทั้งหลายต่างเข้าใจ และเห็นว่าการซื้อทาสปล่อยให้เป็นไทยอย่างที่พระองค์ทรงบำเพ็ญนั้นเป็นมหากุศล จึงพากันเจริญรอยตาม ทำให้ทาสประเภทขายตัวลดน้อยลง

   เมื่อทรงเห็นว่าคนส่วนมากเริ่มจะเห็นด้วยกับการเลิกทาส จึงโปรดให้ตราพระราชบัญญัติลักษณะทาสมณฑลตะวันตกเฉียงเหนือ ร.ศ.119 (พ.ศ. 2443) ขึ้นอีกฉบับที่หนึ่งเพื่อลดค่าตัวทาสเชลยในจังหวัดเชียงใหม่ ลำปาง ลำพูน ให้เป็นอัตราเดียวกัน และเมื่อทาสมีอายุครบ 60 ปีก็ให้พ้นจากการเป็นทาส (มณฑลตะวันตกเฉียงเหนือ ภายหลังเปลี่ยนเป็นมณฑลพายัพ)

   ต่อมาอีก 4 ปี ได้มีประกาศลงวันที่ 9 มกราคม ร.ศ. 123 (พ.ศ. 2447) ให้ลดค่าตัวทาสในมณฑลบูรพา มี 4 เมืองคือ พระตะบองเสียมราฐ ศรีโสภณ และพนมศก ตั้งที่บัญชาการมณฑลที่เมืองศรีโสภณ โดยให้ลดค่าตัวทาสเดือนละ 4 บาท เมื่อหมดค่าตัวแล้วให้พ้นจากความเป็นทาส ห้ามขายตัวเป็นทาสอีกต่อไป

   พระราโชบายการเลิกทาสของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 5 ได้รับการสนับสนุนมากขึ้นตามลำดับ และในที่สุดทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตราพระราชบัญญัติทาส ร.ศ. 124 (พ.ศ. 2448) ให้บังคับใช้ทั่วราชอาณาจักร ตั้งแต่วันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2448 เป็นต้นไป ความสำคัญในพระราชบัญญัติมีดังต่อไปนี้

1. ยกเลิกพิกัดเกษียณอายุทาส ให้บรรดาลูกทาสเป็นไททั้งหมด ผู้ที่เป็นทาสอยู่ให้ลดค่าตัวลงเดือนละ 4 บาท จนกว่าจะหมด ถ้ามีการเปลี่ยนนายเงิน1 ห้ามเพิ่มค่าตัวขึ้นอีก

2. ห้ามซื้อขายทาสอีกต่อไป ผู้ฝ่าฝืนจะต้องรับโทษทางอาญา

3. แม้จะมีพระราชบัญญัติดังกล่าวแล้วก็ตาม แต่เพื่อให้การบังคับชัดเจนขึ้น จึงได้ประกาศใช้ประมวลกฎหมายลักษณะอาญาร.ศ. 127 กำหนดโทษการซื้อขายทาสไว้ว่าการซื้อขายทาสเป็นความผิดต้องจำคุกตั้งแต่ 1 ปี ถึง 7 ปี และปรับตั้งแต่ 100 บาท ถึง 1,000 บาท ซึ่งจำนวนเงินดังกล่าวในสมัยนั้นถือว่ามาก กฎหมายฉบับที่นี้จึงช่วยให้ทาสมีจำนวนน้อยลงและหมดไปอย่างรวดเร็ว

   พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว พระปิยะมหาราชทรงใช้เวลาเกือบตลอดรัชกาลเพื่อปลดเปลื้องระบบทาสให้หมดไปจากแผ่นดินไทยเป็นพระมหากรุณาธิคุณอันยิ่งใหญ่ที่คนไทยทุกหมู่เหล่าขอน้อมเกล้าถวายสดุดีมิรู้วันลืมตลอดกาลพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว พระปิยะมหาราชทรงใช้เวลาเกือบตลอดรัชกาลเพื่อปลดเปลื้องระบบทาสให้หมดไปจากแผ่นดินไทย เป็นพระมหากรุณาธิคุณอันยิ่งใหญ่ที่คนไทยทุกหมู่เหล่าขอน้อมเกล้าถวายสดุดีมิรู้วันลืมตลอดกาล

ขอบคุณ
พิพิธภัณฑ์หุ่นขี้ผึ้งไทย 43/2 หมู่ 1
ถนนบรมราชชนนี (ปิ่นเกล้า-นครชัยศรี) กม.31
ต.ขุนแก้ว อ.นครชัยศรี จ.นครปฐม 73120

วันเวลาเปิดบริการ :
จันทร์ – ศุกร์ เวลา 09.00 – 17.30 น.
เสาร์ – อาทิตย์ และวันหยุดนักขัตฤกษ์ เวลา 08.30 – 18.00 น.

โทรศัพท์ : 0 3433 2607, 0 3433 2016 และ 0 3433 2109