Saturday, June 6, 2026
ศิลปะ ชื่นชมอดีต บทความแนะนำ

Portrait of my life ลาวัณย์ อุปอินทร์ (ดาวราย)

     เรียกได้ว่าผลงานของอาจารย์นั้นเป็นที่ทรงโปรดของทั้งสองพระองค์เป็นอย่างยิ่งหลังจากนั้นอาจารย์ยังมีโอกาสได้ตามเสด็จไปยังพระตำหนักไกลกังวลและพระตำหนักภูพิงคราชนิเวศน์ เพื่อวาดภาพอื่นๆ ตามพระ
ราชประสงค์สำหรับประดับในพระตำหนักดังกล่าว ซึ่งนับเป็นความทรงจำอันงดงาม และแสดงถึงพระมหากรุณาธิคุณของทั้งสองพระองค์อย่างหาที่สุดไม่ได้

     “การที่ได้เขียนรูปถวายงานในหลวง ครูก็รู้สึกปลาบปลื้มมากนะคะ เพราะในสมัยนั้นก็มีอาจารย์ผู้ใหญ่หลายท่านที่เขียนภาพพอร์เทรตเช่นกัน แต่ท่านก็ไว้วางพระราชหฤทัยให้เราเป็นผู้เขียน เกือบ ๓ ปีกว่าที่ได้ตามเสด็จและถวายงาน จนครูแต่งงานแล้วจึงไม่ได้ตามเสด็จอีก แต่มีสิ่งหนึ่งที่ประทับใจและแสดงให้เห็นถึงพระอัจฉริยภาพของในหลวง รัชกาลที่ ๙ คือ ตอนที่ท่านทอดพระเนตรผลงานครู ท่านรับสั่งมาคำหนึ่งว่า ‘ฉันสงสัยว่าอาจารย์จะสายตาเอียง’ เราก็นึกเถียงอยู่ในใจว่าไม่หรอกเพคะ แล้วก็ถามออกไปว่าภาพเป็นอย่างไรหรือที่ทำให้ทรงคิดว่าหม่อมฉันสายตาเอียง ท่านก็ตรัสว่า ‘ภาพที่อาจารย์เขียน จมูกกับปากดูไม่ลงตัวรู้สึกแปลกๆ’ ตอนนั้นเราลองมองดูก็ไม่เห็นเป็นอะไร จนกระทั่งอายุมากขึ้น ไปทำแว่นสายตายาว หมอก็บอกว่าคุณสายตาเอียงข้างหนึ่งเราก็ยังนึกทึ่งในใจถึงสิ่งที่ในหลวง รัชกาลที่ ๙ ท่านทรงตรัสไว้ว่าแม่นเหลือเกิน”

สมเด็จพระราชปิตุจฉา เจ้าฟ้าวไลยอลงกรณ์ กรมหลวงเพชรบุรีราชสิรินธร, สมเด็จพระราชบิดา กรมหลวงสงขลานครินทร์ และสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอเจ้าฟ้าสมมติวงศ์วโรทัย กรมขุนศรีธรรมราชธำรงฤทธิ์
สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชเจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ สยามมกุฎราชกุมาร

     ไม่เพียงแต่ผลงานของอาจารย์ลาวัณย์เท่านั้นที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๙ ทรงโปรด ในการเสด็จฯ ไปงานศิลปกรรมแห่งชาติครั้งหนึ่ง ยังทรงชื่นชมและซื้อภาพของอาจารย์สมโภชน์ อุปอินทร์ สามีของอาจารย์ลาวัณย์ ไปด้วยถึง ๒ ภาพ

     “ในหลวงท่านรับสั่งกับอาจารย์ศิลป์ว่าท่านชอบรูปของอาจารย์สมโภชน์ และตรัสว่าอีกหน่อยเขาจะเป็นศิลปินที่มีชื่อนะ ในวันนั้นท่านทรงจองรูปไว้ แล้วติดป้ายไว้ว่า ‘จองโดยจิตรลดา’ หลังจากวันงานยังมีอาจารย์ของศิลปากรถามพระองค์ท่านว่า ยังโปรดทอดพระเนตรผลงานของอาจารย์สมโภชน์ชิ้นอื่นอีกหรือไม่ เพราะถ้าทรงโปรด เราจะจัดงานแสดง เนื่องจากภาพที่นำไปจัดแสดงในงานศิลปกรรมแห่งชาติมีไม่มาก ท่านก็รับสั่งว่าอยาก หลังจากนั้นเราจึงรวบรวมผลงานของอาจารย์สมโภชน์เพื่อจัดแสดงงาน ในวันเปิดงานพระองค์ท่านเสด็จมาทอดพระเนตรอยู่นานถึง ๓ ชั่วโมง ทรงวิจารณ์ผลงานและรับสั่งถึงเรื่องดนตรี เนื่องจากอาจารย์สมโภชน์ก็ชอบดนตรีด้วย ปกติสีไวโอลินและชอบดนตรีคลาสสิกอาจารย์ศิลป์เองก็ยังบอกว่าภาพเขียนของสมโภชน์นั้นเป็นมิวสิก”

     ทั้งอาจารย์ลาวัณย์และอาจารย์สมโภชน์ต่างได้รับพระมหากรุณาธิคุณมาโดยตลอดจวบจนในวันที่ทั้งคู่แต่งงานกันด้วย “ครูแต่งงานปี พ.ศ. ๒๕๑๑ ตอนนั้นผู้ใหญ่ในวังก็แนะนำว่า เนื่องจากพระองค์ท่านทรงรู้จักเราทั้งสองคน แต่งงานแล้วไม่กราบบังคมทูลหากท่านรู้คราวหลังจะไม่ดี ทางผู้ใหญ่จึงช่วยเตรียมพานดอกไม้มาให้พวกเราเพื่อเข้าเฝ้าที่วังไกลกังวล ทั้งสองพระองค์เสด็จมาพร้อมกันและพระราชทานเงินให้เป็นของขวัญวันแต่งงาน ท่านบอกว่าเพราะอาจารย์ไม่ชอบแต่งตัว ถ้าเป็นคนอื่นท่านจะให้เครื่องประดับ” ทั้งเงินที่พระราชทานให้จากการถวายงานและเงินที่ได้รับเป็นของขวัญนี้อาจารย์ทั้งสองได้นำมาสร้างบ้านที่อาศัยอยู่จนถึงปัจจุบัน

ภาพเขียนท่านคาร์ดินัล มีชัย กิจบุญชู
ภาพเขียนที่ถ่ายทอดภาพที่ติดอยู่ในความทรงจำระหว่างที่อาจารย์ลาวัณย์ป่วยหนักช่วงที่เรียนแผนกปั้น เมื่อชั้นปีที่ ๔
สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ทอดพระเนตรภาพวาด ม.ร.ว. อบลออ ดาวราย คุณแม่ของอาจารย์ลาวัณย์ จนทำให้อาจารย์มีโอกาสได้เข้าเฝ้าและถวายงานในเวลาต่อมา

About the Author

Share:
Tags: art / ลาวัณย์ อุปอินทร์ / Portrait / ดาวราย /

เรื่องราวอีกมากมายที่คุณจะชอบ