“เคยได้ยินคำว่า
ศิลปะบำบัด (Art Therapy) ใช่ไหม
ศิลปะบำบัดช่วยค้ำจูง
ให้กำลังใจมนุษย์ให้มีสันติสุข
มีความอบอุ่น
สามารถนำศิลปะไปจัดกิจกรรม
ให้เกิดมิตรภาพ
เกิดความก้าวหน้า
นำไปประยุกต์ใช้กับทุกอาชีพ”
– ศาสตราจารย์เกียรติคุณปรีชา เถาทอง –
ภายในห้องโถงงานศิลปะของผู้เข้าประกวดงานศิลปกรรม ปตท. ตั้งเรียงราย “ศาสตราจารย์เกียรติคุณปรีชา เถาทอง” ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (จิตรกรรม) ประจำปีพุทธศักราช ๒๕๕๒ และกรรมการตัดสินผลงานการประกวดศิลปกรรม ปตท. ครั้งที่ ๔๑ ได้เมตตาให้สัมภาษณ์ทีมอนุรักษ์อย่างเป็นกันเอง
ยึดหลัก ” บวร ” บ้าน วัฒนธรรม การเรียนรู้
“คุณย่าผมเป็นเชื้อชาติจีน คุณปู่เป็นโปรตุเกส อย่างนี้เรียกผมว่าเป็นคนไทยไหม” อาจารย์ถามเราให้ฉุกคิด “ประเทศไทยมีสิ่งที่เรียกว่า ‘ภูมิปัญญา’ ภูมิปัญญา คือ จริยธรรมบวกกับความคิดสร้างสรรค์ออกมาเป็นวัฒนธรรมประเพณีดีงามที่ส่งต่อจากปู่ย่าตายายบรรพชนมาสู่เรา เรียกว่า ‘ราก’ อันจะเป็นแรงบันดาลใจส่งต่อไปยัง Your Heart Your Head และ Your Hand แล้วเดินต่อเป็นโลกยุคใหม่ นำความรู้ต่างๆ ที่ได้มาบูรณาการกันมาแลกเปลี่ยนกัน”
อาจารย์เสริมต่อว่า “คุณพ่อคุณแม่ของผม ส่งเสริมให้ทำตาม Passion รักสิ่งที่ทำ ทำในสิ่งที่รัก”
สมัยเด็กอาจารย์เติบโตในย่านธนบุรี ได้ครู เหม เวชกร เพื่อนคุณพ่อพาไปดูเสพย์ศิลป์ เช่น งานฉลอง 25 พุทธศตวรรษที่พุทธมณฑล ได้เห็นพระศรีศากยะทศพลญาณ ประธานพุทธมณฑลสุทรรศน์สูงตระหง่า ฝีมือ ศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี พาชมเรือพระที่นั่งสำคัญ จึงเกิดความศรัทธา ความชื่นชอบด้านศิลปะ จนเข้าศึกษาที่โรงเรียนเพาะช่างด้านประโยคครู หวังถ่ายทอดวิชาศิลปะและสุนทรีศาตร์สู่นักเรียน หลังจากนั้นเข้าศึกษาต่อที่มหาวิทยาลัยศิลปากร
ผลงานจิตรกรรมของศาสตราจารย์เกียรติคุณปรีชา เถาทอง นั้น ชูศิลปะไทย พุทธศิลป์ สถาปัตยกรรมไทย ความงามวิจิตรของวัดวาอาราม เน้นทฤษฎีของแสงและเงา จนถึงการลดทอนรายละเอียด
แสงบนวัดพระศรีรัตนศาสดาราม
สีอะคริลิค
146 x 117 ซม.
สมบัติของหอศิลป์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ
cr: https://www.facebook.com/photo/?fbid=770668785099435&set=pcb.770669108432736
มนุษย์แต่ละคนมีทักษะทางศิลปะแตกต่างกัน
นับตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันจึงมักมีคำถามเกี่ยวกับความจำเป็นในการเรียนวิชาศิลปะอยู่เสมอ ในฐานะผู้ที่เรียน สอน และทำงานศิลปะมาตลอดชีวิต อาจารย์ปรีชาได้แสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับการเรียนศิลปะเพิ่มเติม เพื่อให้ชีวิตสามารถดำเนินไปได้อย่างก้าวหน้าและมั่นคงว่า
“เคยได้ยินคำว่าศิลปะบำบัด (Art Therapy) ใช่ไหม ศิลปะบำบัดมันไปช่วยค้ำจูง ให้กำลังใจมนุษย์ให้มีสันติสุข มีความอบอุ่น สามารถนำศิลปะไปจัดกิจกรรมให้เกิดมิตรภาพ เกิดความก้าวหน้าในครอบครัว แล้วนำศิลปะไปประยุกต์ใช้กับทุกอาชีพ ทีนี้มาย้อนมาถึงว่า แล้วศิลปะจะเข้าไปอยู่ในระบบการเรียนรู้ได้อย่างไร ก็ต้องทำความเข้าใจก่อนว่างานสร้างสรรค์งานศิลปะไม่ใช่แค่การเขียนรูป หรือปั้นรูป มันเข้าไปแทรกอยู่ในทุกวิชา คือ วิชาความคิดสร้างสรรค์แบบมีจริยธรรม”
“ผมมองนะ ถ้าไม่ปฏิรูปการศึกษาที่ให้เอาความรู้ในเชิงปัญญา ศิลปะเป็นผู้ให้ปัญญานะ คือ มิติของการให้ความคิดสร้างสรรค์เป็นเรื่องของปัญญา อย่างกิจกรรมการประกวดก็เป็นตัวชี้วัดหนึ่ง ให้เด็กมาทำศิลปะบำบัด มีความสุขในเวทีตรงนี้ ให้เขาเอาความสุขมาระเบิดเป็นพลังชีวิต เพื่อเขาฝันว่าพลังในอนาคตเป็นอย่างไรผ่านงานศิลปะ”
แสงสุวรรณภูมิ ๒๕๖๖
สีอะคริลิค
120 x 90 ซม.
cr: https://www.facebook.com/photo/?fbid=770668785099435&set=pcb.770669108432736
อยากให้คนไทยเข้าใจศิลปะไทย
“ศิลปะไทยนี่สั้นๆ ง่ายๆ คือ คุณต้องรู้จักใจตัวเอง แล้วรู้ว่าไทยยังไง เข้าใจความรักของไทยว่าอย่างไร อันนี้ผมไม่บอกว่าทำอย่างไร ให้ลองไปหาคำตอบกันมา”
ศาสตราจารย์เกียรติคุณปรีชา เถาทอง
ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (จิตรกรรม) พุทธศักราช 2552
กรรมการคัดเลือกและตัดสินผลงาน
แนะแนวทางสำหรับผู้ที่อยากส่งผลงานประกวดศิลปกรรม ปตท. ในปีหน้าว่าต้องดูเรื่องไหนเป็นพิเศษ
“ก่อนอื่นผมต้องขอขอบคุณ องค์การมหาชน ปตท. นะที่มีนโยบายในการขับเคลื่อนความคิดสร้างสรรค์ ซึ่งเป็นโครงสร้างพลังชีวิตของมนุษย์ โดยการประกวดศิลปกรรม ปตท. ปีนี้ก็เป็นปีที่ ๔๑ แล้ว จุดแข็งของ ปตท. คือ ประเด็นของโจทย์ ตั้งเป็นหัวข้อให้ผู้ประกวดทั้งผู้ใหญ่และเด็กได้ตีความ ออกมาเป็นนิยาม ซึ่งนิยามนี่มันคือตัวชี้วัดของความคิดสร้างสรรค์ หัวข้อปีนี้ คือ ‘พลังชีวิต พลังอนาคต’
๔๑ ปี นี่คือตัวชี้วัดที่ทำให้เห็นว่า ‘ความคิดสร้างสรรค์ สำคัญกว่าความรู้’ ตามคำกล่าวของไอสไตน์นี่ตอบโจทย์เลย เพราะฉะนั้นคำว่าความคิดสร้างสรรค์มันมีอยู่ในทุกอาชีพไม่ว่าจะเป็น นักวิจัยนวัตกรรม งานบริการวิชาการให้สังคม เป็นครู เป็นพระสงฆ์องค์เจ้า งานชาวไร่ คนถีบสามล้อ ไปจนถึงนักดีไซน์ออกแบบต่างๆ ทุกอย่างมันมีความคิดสร้างสรรค์ แต่ความคิดสร้างสรรค์จะเกิดขึ้นได้ต้องมีกาลเทศะ มีจริยธรรม จริยธรรม คือ คุณธรรมของความเป็นมนุษย์” อาจารย์กล่าว
“อย่าเรียกว่าบอกใบ้เลย หัวใจสำคัญ คือ ต้องถามใจตัวเองว่าเธอรักอะไร ศรัทธากับอะไร ขอให้นำมาเป็นพลังขับเคลื่อนเพื่อที่จะสร้างเป็นงานศิลปะ”
” หลายคนพยายามหา
ความหมายของศิลปะ
แต่ความจริง
เราอาจไม่ต้องเข้าใจมันเลยก็ได้
ขอเพียงมีศรัทธาและซาบซึ้ง
กับภูมิปัญญาของบรรพบุรุษ
ก็อาจเพียงพอแล้ว
ที่จะสร้างสรรค์งานศิลปะ
ที่เปี่ยมจิตวิญญาณก็เป็นไปได้ “
– ศาสตราจารย์เกียรติคุณปรีชา เถาทอง –
ชมวิดีโอ
ชมสูจิบัตรผลงานรางวัล การประกวดศิลปกรรม ปตท. ครั้งที่ 41 ประจำปี 2569 คลิกที่นี่
เรียงเรียงโดย นัทธ์หทัย วนาเฉลิม และ อาภาวัลย์ ลดาวัลย์ ภาพโดย สุรสิทธิ์ โตเดช
ขอขอบคุณ งานประกวดศิลปกรรมปตท. ครั้งที่ 41 และ ภาพจาก หอศิลป์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ
About the Author
