เวฬาในวาริน
คืนนี้คณะเดินทางฝากความฝันไว้กับโรงแรมเวฬาวาริน เสน่ห์ของอาการเก่าที่เพิ่มบรรยากาศความอบอุ่นด้วยงานตกแต่งด้วยไม้ ทำให้อดจินตนาการไม่ได้ว่าในความฝันนั้นเราจะตื่นขึ้นในมิติอื่นหรือเปล่า
จังหวัดอุบลราชธานีเป็นจังหวัดที่พระอาทิตย์ตอกบัตรเข้างานเร็วกว่าจังหวัดอื่นๆ ในประเทศไทย ทำให้แม้จะตื่นในเวลาปกติแต่ความสว่างก็ทำให้ตกใจจนดีดตัวขึ้นจากเตียงแทบไม่ทัน การเดินทางตามรอยมือครูช่างในดินแดนอีสานใต้ยังไม่จบ และวันนี้เราจะใช้เส้นทางอุบลราชธานี-ศรีสะเกษ ในการตามหางานช่างพื้นบ้านที่รับอิทธิพลเขมรมาสร้างสรรค์งาน
ลองสังเกตสิ่งที่ซ่อนไว้ในลายหน้ากาลของสิมวัดโพนเมืองจะพบว่าแท้จริงแล้วคือลายมังกรคายน้ำ
หลังมื้อเช้าไข่กระทะ ตบท้ายด้วยปาท่องโก๋จิ้มนมข้นหวาน มิเตอร์บอกระดับพลังงานในกระเพาะก็ขึ้นฟูล พร้อมมุ่งหน้าสู่ “อำเภอสำโรง” โดยมีหมุดหมายอยู่ที่ วัดบ้านโพนเมือง
ที่หมู่บ้านโพนเมืองยังมีความเรียบง่ายแบบสังคมชนบทอยู่มาก สาวน้อยสองตัดผมสั้นติ่งหูอย่างเด็กมัธยมต้น นุ่งซิ่นหิ้วปิ่นโตมาถวายเพลแทนแม่ที่ติดธุระเป็นภาพที่น่ารักมาก
สิมของวัดบ้านโพนเมืองมองเผินๆ ไม่ต่างจากโบสถ์สมัยใหม่ทั่วไป แต่ถ้าสังเกตให้ดีจะพบลวดลายมงคลซ่อนอยู่ คล้ายๆ กับกำลังเล่นเกมส์จับผิดภาพอย่างไรอย่างนั้น เป็นต้นว่ามังกรโชว์หน้าที่ถูกปรับจนดูคล้ายหน้ากาล ลายเห็ดหลินจือประดับอยู่ตามขอบหน้าบัน หรือ พญานาคที่พอมองดีๆ แล้วจะพบว่าเป็นมังกร
รวมทั้งสัญลักษณ์ช้างสามเศียรที่หมายถึง ล้านช้างสามฝ่าย คือ เวียงจันทน์ หลวงพระบาง และจำปาสัก ที่บ่งบอกความเป็นชุมชนชาวลาวที่เคลื่อนย้ายเข้ามาอยู่ในพื้นที่แถบนี้ นี่คืองานสร้างโบสถ์ไทยในยุคปรับตัวของช่างญวน และช่างญวนผู้ที่สร้างโบสถ์หลังนี้คือ “องนา เวียงสมศรี” ต้นธารของสกุลช่างองนานี่เอง
ในเขตอำเภอสำโรงยังมีฮูปแต้มอีกวัดหนึ่งที่น่าสนใจคือ วัดศรีนวล ฮูปแต้มของวัดนี้มีลายเส้นที่โดดเด่นมาก ไม่ได้เป็นแบบตัวการ์ตูนอย่างวัดบ้านอื่นๆ ที่ไปชมมา ทั้งยังไม่ได้อยู่ในท่วงท่าร่ายรำอย่างขนบช่างหลวงโบราณด้วย แต่มีกายวิภาคที่สมจริงในอิริยาบถต่างๆ น่าจะวาดขึ้นในช่วงที่ทหารจีไอเข้ามาในแถบนี้ เพราะในฮูปแต้มนั้นมีทั้งเครื่องบินรบ คาวบอยอเมริกัน และสาวๆ ในชุดสุดเปิ๊ดสะก๊าด เป็นงานที่มีเสน่ห์มาหทีเดียว
ฮูปแต้มยุคตื่นฮอลลีวู้ด วัดศรีนวล
ขุขันธ์ธานี
ที่ “อำเภอขุนหาญ” มีวัดป่าอยู่แห่งหนึ่งน่าชื่นชมแนวความคิดของหลวงพ่อเจ้าอาวาสมาก เดิมพื้นที่บริเวณนี้เป็นที่ทิ้งขยะ โดยเฉพาะขวดแก้ว ท่านจึงนำเอาขวดมาก่อสร้างเป็นอาคารสถานที่ ด้วยปรารถนาจะให้บ้านเมืองไร้ขยะ ที่นี่คือ วัดป่ามหาเจดีย์ หรือ วัดล้านขวด ไม่ว่าจะเป็นกุฏิ หอส่งน้ำประปา โบสถ์ ศาลาการเปรียญ ล้วนสร้างขึ้นจากขวดทั้งสิ้น
แม้กระทั่งฐานของพระประธานที่เข้าใจว่าประดับโมเสก เมื่อขยับเข้าไปใกล้จึงเห็นว่าที่แท้เป็นฝาเครื่องดื่มชูกำลัง หากจะเปรียบว่าวัดล้านขวดเป็น “วัดซีโร่ เวสต์” (zero waste) ก็เห็นจะไม่ผิด
สิ่งปลูกสร้างภายในวัดล้านขวด ล้วนสร้างจากขยะขวดแก้ว
ส่วนพระพุทธรูปประดับด้วยฝาขวดทั้งเครื่องดื่มชูกำลังและเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
เมื่อมาถึง “อำเภอขุขันธ์” ถึงตอนนี้ท้องฟ้าเริ่มเปลี่ยนสีอีกแล้ว เมฆฝนก่อตัวปั้นเป็นก้อนใหญ่ ก่อนจะระเบิดน้ำเย็นๆ ลงมาเป็นสาย โชคดีที่ไม่นานก็ซาเหลือเพียงละอองน้ำเล็กๆ นับตั้งแต่ผ่านวิกฤกติไวรัสโควิด-๑๙ มาหลายซีซัน โรคหวัดก็ไม่น่ากลัวอีกต่อไป
ที่อำเภอขุขันธ์มีวัดที่น่าสนใจคือ วัดเขียนบูรพาราม สิมของวัดเขียนฯ สร้างขึ้นอย่างสกุลช่างเขมรที่เข้ามารับงานในแถบนี้ จึงมีความแตกต่างจากวัดในสกุลช่างล้านช้างที่ได้ชมมาอย่างชัดเจน เช่น หลังคาเหลื่อมซ้อน ๓ ชั้น ที่หน้าบันเขียนภาพจิตรกรรมเรื่องรามเกียรติซึ่งเป็นวรรณคดีที่เป็นที่นิยมในเขมร
สิมวัดเขียนบูรพารามสร้างอย่างอิทธิพลศิลปะเขมร มีหลังคาซ้อนชั้น ๓ ชั้น หน้าบันเขียนจิตรกรรมเรื่องรามเกียรติ์
About the Author
